نمىدانند كه عزّت و غلبه و منعت جمله خداى راست . و اصل كلمه از شدّت و صلابت است ، و أرض عزاز ، أى صلبة و تعزّز ، أى تشدّد ، و عزّ علىّ كذا ، أى صعب ، و منه قولهم : من عزّ بزّ ، اى من غلب سلب . و آنچه نايافت باشد هم براى اين عزيز خوانند ( 1 ) آن را براى آن كه بر طالبش دشخوار ( 2 ) و سخت باشد . * ( وَقَدْ نَزَّلَ عَلَيْكُمْ فِي الْكِتابِ ) * ، و بر شما كه مسلمانانى ( 3 ) فرو فرستاده‌اند در كتاب كه قرآن است . * ( أَنْ إِذا سَمِعْتُمْ آياتِ اللَّه ) * ، آن كه چون بشنوى آيات خداى تعالى كه به آن كفر مىآرند و استهزاء مىكنند ، * ( فَلا تَقْعُدُوا مَعَهُمْ ) * ، با ايشان منشينيد ( 4 ) در چنين حال تا آنگه كه آن حديث رها كنند و در حديثى ديگر شوند ، جز آن . و آنچه خداى تعالى گفت پيش از اين بر شما فرستاده‌اند در كتاب ، آن است كه در سورة الأنعام گفت من قوله تعالى : وَإِذا رَأَيْتَ الَّذِينَ يَخُوضُونَ فِي آياتِنا فَأَعْرِضْ عَنْهُمْ حَتَّى يَخُوضُوا فِي حَدِيثٍ غَيْرِه ( 5 ) - الاية ، و اين آيت سورة الأنعام به مكّه آمد ، ( 6 ) به مدينه براى آن گفت . * ( وَقَدْ نَزَّلَ عَلَيْكُمْ فِي الْكِتابِ ) * ، مفسّران گفتند : سبب نزول هر دو آيت آن بود كه منافقان با جهودان و كافران بنشستندى و در قرآن طعن زدندى و بر مسلمانى و مسلمانان عيب كردندى ، خداى تعالى اين آيت ( 7 ) فرستاد و ايشان را - اعنى مسلمانان را - نهى كرد از آن كه در حال بايشان نشينند ( 8 ) . ضحّاك روايت كرد از عبد اللَّه عبّاس كه ( 9 ) گفت : جملهء محدثان و مبتدعان داخلند در آيت از عهد رسول - عليه السّلام - تا به روز قيامت . و كلبي روايت كرد از ابو صالح از عبد اللَّه عبّاس كه او گفت : اين هر دو آيت منسوخ است بقوله : وَما عَلَى الَّذِينَ يَتَّقُونَ مِنْ حِسابِهِمْ مِنْ شَيْءٍ ( 10 ) ، أى يتّقون الشّرك و الاستهزاء ، من حسابهم ، أى من حساب الكفّار و المنافقين . وَلكِنْ ذِكْرى ( 11 ) ، أى ذكرهم . لَعَلَّهُمْ يَتَّقُونَ ( 12 )

--> ( 1 ) . مر : گويند . ( 2 ) . مر ، لت : دشوار . ( 3 ) . تب ، آج ، لب ، لت : مسلمانانيد ، مر : بر شما مسلمانان . ( 4 ) . آج ، لب : منشينى . ( 5 ) . سورهء انعام ( 6 ) آيهء 68 . ( 6 ) . وز ، تب ، آج ، لب ، مر ، لت و اين آيت . ( 7 ) . وز ، تب ، آج ، لب ، لت : آيتها . ( 8 ) . كذا در اساس و مت ، وز ، تب : بايشان نشينند ، آج ، لب : بايشان بنشينند ، مر : با ايشان بنشينند . ( 9 ) . آج ، لب او . ( 12 - 11 - 10 ) . سورهء انعام ( 6 ) آيهء 69 .